Lid Negosieita
Praem Minista Jotham Napat i bin apointem Deputi Praem Minista Johnny Koanapo olsem Lid Negosieita blong Maritaem Baondri Delimitesen, Sovrenti, mo Dekolonisesen long Okis 2025.
Hon. Johnny Koanapo hemi gat fulap ekspiriens long saed blong ekonomik manajmen, foren afeas, mo pablik polisi. Hemi bin kam wan Memba blong Palamen (MP) blong Tanna konstituensi long 2016. Hon. Johnny Koanapo i bin holem hae ministri, olsem Minista blong Faenens mo Ekonomik Manajmen. Long 2025, hemi kam Deputi Praem Minista. Hemi wan we i holem wan sentrol key posisen long nasonal lidasip, saed blong ekonomik stratiji, mo tu ol hae level diplomatik engagmen.
Long Okis 2025 Praem Minista Hon. Jothan Napat hemi apoentim hem i kam olsem Lid Negosieita long bihaf blong gavman blong lidim ol diskasens long maritaem delimitesen, sovrenti ova long tufala aelan Umaenupne (Matthew) mo Umaeneg/Leka (Hunter), mo dekolonisesen.
Wokbaot blong Vanuatu from independens bambae i finis nomo taem yumi karem bak sovrenti ova long graon mo solwota blong yumi. Mi kat hona ya blong tekem role ya olsem Lid Negosieita long bihaf blong pipol blong Vanuatu mo kasem intanasonol rekognisen se aelan Umaenupne (Matthew) mo Umaeneg/Leka (Hunter) hemi blong Vanuatu, mo blong sekurim maritaem baondri long solwota blong yumi." — Depyuti Praem Minista Johnny Koanapo
Karent Negosiesens
Negosiesens oli stap gohed naoia bitwin gavman blong Vanuatu mo Franis blong risolvem sovrenti ova long aelan Umaenupne (Matthew) mo Umaeneg/Leka (Hunter) mo blong establisim wan permanen maritaem baondri bitwin Vanuatu mo Niu Kaledonia.
Ol negosiesens ia oli folem wan baelateral miting we i bin holem long Paris long Julae 2025 wetem Presiden blong Franis Emmanuel Macron mo Praem Minista blong Ripablik blong Vanuatu Jotham Napat mo Depyuti Praem Minista mo Lid Negosieita Johnny Koanapo. Ol lida oli agri blong faenem wan rod blong risolvem mo oli givim instruksen ol tim blong olgeta blong statem ol fomal negosiesens.
Faes raon blong negosiesens bitwin Vanuatu mo Franis i bin tekem ples long 20 mo 21 Novemba 2025. Spesol Envoi Daerekta Benoît Guidée, hemi lidim delegesen I kam long Paris, long Franis kam long Pot Vila blong sitdaon mo toktok wetem Vanuatu. Praem Minista Jotham Napat i givim opening toktok blong hem, mo Lid Negosieita Johnny Koanapo i lidim miting long bihaf blong Vanuatu. Ol jif blong Aneityum, Futuna, mo Tanna oli bin patisjpet long ol negosiesens, oli givim presentesens abaot impotens blong ol aelan ia long Vanuatu.
Sekon raon blong negosiesens bai tekem ples long mid yia-2026.
Gavman blong Vanuatu i stanap wan ova long sovrenti blong aelan Umaenupne mo Umaeneg/Leka mo i bin praeoritaesim se hemi wan national interes we gavman i mas lukluk long hem blong faenolisesen ol maritaem baondri blong hem.
Ol maritaem baondri bitwin Vanuatu mo Niu Kaledonia I mas kam klia mo konfemem ni-Vanuatu sovrenti ova long aelan Umaenupne mo Umaeneg/Leka, bambae i kompletim wokbaot blong Vanuatu se hemi kasem full independens mo save helpem blong faenolisim proses blong dekolonisesen.
Wan risolusen bambae i strengtenem tu ol klos baelateral rilesen bitwin Vanuatu mo Franis mo fosterem rijinol koperesen mo stabiliti.



Maritaem Baondri Sovrenti mo Dekolonisesen Yunit
Praem Minista mo Deputi Praem Minista mo Lid Negosieita Johnny Koanapo i bin sitemap wan Maritaem Baondri Sovrenti mo Dekolonisesen Yunit blong sapotem Lid Negosieita mo hadwok blong gavman mo nason ya blong faenolisim ol maritaem baondri blong Vanuatu mo tekem bak sovrenti ova long aelan Umaenupne (Matthew) mo Umaeneg/Leka (Hunter).
Nasonal Komiti blong Gavman long Maritaem Baondri Delimitesen i konkludim se wok blong tekem bak teritori blong Vanuatu mo sekurem maritaem baondri i nidim wan dedikeited tim blong kodinatem ol ligo, politikol, diplomatik mo komesol wok. Hem i bes blong wan indipenden tim i mekem ol wok ya we i save fokasem ol efot blong gavman i go long wan goal nomo.

